Kategoria: Budowa
Od czego zależy energooszczędność okna
Okno energooszczędne to nie pojedynczy element, tylko układ kilku warstw współpracujących ze sobą: szyby zespolonej, ramy, uszczelek i okuć. Dopiero całość decyduje o tym, ile energii budynek traci przez otwory okienne w sezonie grzewczym. Przy wyborze stolarki do domu liczy się współczynnik przenikania ciepła całego okna, a nie tylko wartość dla samej szyby, bo rama potrafi znacząco pogorszyć bilans. Decydując się na wymianę starych okien, dobrze jest sprawdzić, jak szczelniejsza konstrukcja zmieni krążenie świeżego powietrza w pomieszczeniach, bo ogranicza ona jego naturalny dopływ z zewnątrz.
Współczynnik przenikania ciepła – najważniejszy wskaźnik
Wskaźnik oznaczany jako Uw określa, ile energii ucieka przez okno w jednostce czasu przy różnicy temperatur między wnętrzem a otoczeniem. Im niższa jego wartość, tym lepsza izolacyjność i mniejsze straty energii. Producenci podają osobno liczbę dla szyby (Ug) i dla ramy (Uf), a Uw jest wypadkową obu tych danych z uwzględnieniem proporcji powierzchni. Do domu energooszczędnego sensownie wybierać okna o niskim Uw, bo w takich obiektach stosuje się stolarkę o parametrach cieplnych lepszych niż w domach wznoszonych standardowo.
Szyba zespolona z dwiema lub trzema komorami wypełnionymi gazem szlachetnym zatrzymuje energię skuteczniej niż tradycyjna tafla z powietrzem między warstwami. Taki gaz ma niższą przewodność i ogranicza ruch konwekcyjny wewnątrz pakietu, co bezpośrednio obniża współczynnik Ug. Dodatkowym elementem poprawiającym bilans cieplny jest powłoka niskoemisyjna nanoszona na szkło, odbijająca promieniowanie z powrotem do wnętrza pomieszczenia.
Rama okienna i jej wpływ na izolacyjność
Rama stanowi pokaźną część powierzchni okna, dlatego jej konstrukcja ma realny wpływ na końcowy wynik termiczny. Podział na wiele komór i wypełnienie ich materiałem ocieplającym daje lepszy efekt niż konstrukcja prosta, jednokomorowa. W drewnie liczą się grubość elementu i rodzaj surowca, a w PVC rozstrzygają liczba komór oraz jakość uszczelek. Ramy aluminiowe wymagają przekładki termicznej, inaczej przewodzą energię znacznie szybciej niż pozostałe materiały.
Rodzaj dystansu między szybami
Element łączący poszczególne tafle, zwany ramką dystansową, dawniej wykonywano z aluminium, które dobrze przewodzi energię i tworzy mostek termiczny na krawędzi pakietu. Nowsze rozwiązania opierają się na materiałach o dużo mniejszej przewodności, dzięki czemu obrzeże nie wychładza się tak mocno, a ryzyko skraplania pary wodnej od wewnątrz maleje. Taka ciepła ramka ma sens szczególnie przy dużych przeszkleniach, gdzie długość obwodu jest spora względem całej powierzchni.
Szczelność i wymiana powietrza
Okno energooszczędne jest z założenia bardzo dobrze domknięte, co ogranicza niekontrolowaną infiltrację przez nieszczelności w ramie i uszczelkach. Dzięki temu spadają rachunki za ogrzewanie, choć pogarsza się jakość powietrza w pomieszczeniu, jeśli budynek nie ma sprawnej instalacji nawiewno-wywiewnej. Po wymianie starych okien na nowe, znacznie ciaśniej domknięte, często okazuje się, że w domu pojawia się wilgoć i zapach stęchlizny, bo świeży nadmuch z zewnątrz nie ma jak krążyć. Taką decyzję sensownie jest łączyć z przeglądem całej instalacji, a w razie potrzeby poprawić wentylację w domu jeszcze przed montażem nowej stolarki.
Niektóre modele mają wbudowane nawiewniki, czyli niewielkie otwory regulowane ręcznie lub automatycznie, które dopuszczają świeże powietrze bez konieczności otwierania skrzydła. Takie rozwiązanie sprawdza się zwłaszcza w domach z wentylacją grawitacyjną, gdzie brak dopływu z zewnątrz osłabia ciąg w kominach odprowadzających zużyte zasoby z wnętrza. Taką decyzję dobrze skonsultować z osobą projektującą instalację, bo rodzaj systemu w budynku wpływa na to, czy nawiewnik jest potrzebny, czy zbędny.
Współczynnik g i zyski słoneczne
Oprócz strat energii liczą się też zyski ze słońca wpadającego przez taflę. Współczynnik przepuszczalności promieniowania, oznaczany jako g, określa, jaka jego część przechodzi przez szybę do wnętrza. Wysoka wartość daje więcej darmowego ciepła zimą, lecz niesie też większe ryzyko przegrzewania pomieszczeń latem, zwłaszcza po stronie południowej i zachodniej. Dobór okien pod kątem tego parametru zależy od ułożenia budynku względem kierunków świata oraz od tego, czy planowane jest zacienienie w postaci markiz, żaluzji zewnętrznych lub okapu dachowego.
W domach pasywnych różnicuje się parametry okien w zależności od ekspozycji elewacji: od frontu skierowanego na południe stosuje się przeszklenia o wyższym współczynniku g, które wspomagają ogrzewanie, a od strony północnej okna o mniejszej powierzchni i niższych zyskach. Takie podejście wymaga precyzyjnego projektu cieplnego budynku, dlatego przy wznoszeniu obiektu o bardzo niskim zapotrzebowaniu na moc grzewczą dobrze sięgnąć po doświadczenie firm specjalizujących się w tym segmencie, podobnie jak robią to firmy realizujące domy pasywne i energooszczędne.
Montaż okna a rzeczywista energooszczędność
Nawet okno o bardzo dobrych parametrach katalogowych nie spełni swojej roli, jeśli zostanie źle osadzone w murze. Umieszczenie ramy w warstwie ocieplenia zamiast w licu ściany, zwane ciepłym montażem, ogranicza mostki termiczne wokół całej ościeżnicy. Pianka i taśmy muszą zapewniać dobre domknięcie od strony zewnętrznej i wewnętrznej, inaczej w szczelinach zbiera się wilgoć prowadząca do pleśni. Błędem, który zdarza się na budowach, jest pozostawienie takiego elementu bez docelowego ocieplenia ościeży przez dłuższy czas, co naraża te warstwy na działanie warunków atmosferycznych jeszcze przed oddaniem domu do użytku.
Wskazówka: przed podpisaniem umowy poproś wykonawcę o pokazanie szczegółu osadzenia okna w ścianie – dobra firma nie ma problemu z takim wyjaśnieniem.
Jak czytać dane techniczne przy zakupie
Karta produktowa zawiera zwykle kilka wskaźników obok siebie, co bywa mylące dla osoby bez technicznego przygotowania. Poniższe zestawienie porządkuje najważniejsze z nich i pokazuje, na co patrzeć w pierwszej kolejności.
| Parametr | Co opisuje | Co oznacza niższa/wyższa wartość |
|---|---|---|
| Uw | przenikanie ciepła przez całe okno | niższa wartość – mniejsze straty energii |
| Ug | przenikanie ciepła przez samą szybę | niższa wartość – cieplejsza tafla |
| g | przepuszczalność energii słonecznej | wyższa wartość – więcej zysków słonecznych |
Z tego zestawienia wynika, że sam niski Ug nie wystarcza do oceny okna, bo decyduje suma danych o ramie, pakiecie i montażu. Przy porównywaniu ofert różnych producentów trzeba zwracać uwagę, czy liczby podane są dla tego samego rozmiaru i układu, bo niewielkie okno jednoskrzydłowe i duże okno tarasowe mają inne proporcje ramy do powierzchni przeszklenia.
Koszt a zwrot z inwestycji
Modele o lepszych parametrach termicznych wymagają wyższego wydatku niż stolarka podstawowa, dlatego decyzja o ich wyborze powinna uwzględniać cały plan finansowy przedsięwzięcia, a nie sam ten jeden wydatek. Przy planowaniu budżetu sensownie jest zestawić droższy zakup z przyszłą oszczędnością na rachunkach za energię, biorąc pod uwagę również inne elementy wpływające na bilans budynku, takie jak izolacja ścian czy sprawność źródła ciepła. Szerszy obraz nakładów związanych z całą inwestycją, w tym miejsce okien w ogólnej kwocie, znajdziesz w materiale o tym, ile kosztuje budowa domu. Jakość kotła czy pieca oraz instalacji nawiewno-wywiewnej współpracujących z nową ramą okienną ma znaczenie też dla samopoczucia domowników, o czym mówi tekst o wpływie wentylacji i ogrzewania na zdrowie.
Wybór okien energooszczędnych sprowadza się do porównania kilku liczb z karty produktowej, oceny jakości osadzenia w murze i upewnienia się, że dom ma sprawną instalację nawiewno-wywiewną dopasowaną do nowej, szczelniejszej konstrukcji. Dobra decyzja dziś to taka, która uwzględnia zarówno stronę świata, na której stoi okno, jak i sposób, w jaki cały budynek wymienia powietrze.